Achtergrondartikel

Iedereen heeft een persoonlijke leerstijl, dat wil zeggen: een manier van omgaan met leerstof en leeractiviteiten. Er zijn kinderen die het liefst leren door veel vragen te stellen en je hebt de echte doeners, die het liefst meteen aan de slag gaan en op die manier leren. 

De leerstijl die je als kind hebt, houd je meestal je hele leven. De ene leerstijl is niet beter dan de andere; wel past de ene stijl beter bij een bepaalde leersituatie dan de andere. Dit verklaart bijvoorbeeld waarom sommige mensen niet op hun best zijn in een klassikale situatie, maar wel tot hun recht komen tijdens een individuele opdracht. Door te variëren in leerstijlen haal je meer uit je opleiding of training. En dat geldt natuurlijk ook voor kinderen.

Leren als proces

David Kolb ontwikkelde een theoretisch model met vier leerstijlen. Kolb ziet leren als een proces dat uiteindelijk leidt tot gedragsverandering. In dat proces zijn verschillende fasen te onderscheiden, zoals het verzamelen van informatie, het toetsen van nieuwe inzichten of het nadenken over dingen die je overkomen. Hij onderscheidt vier verschillende manieren van leren, die elkaar in vier van elkaar afhankelijke fasen opvolgen. Deze vier leerfasen worden beschreven in termen van de vaardigheden:

• concreet ervaren ('feeling');
• waarnemen en overdenken ('watching');
• abstracte begripsvorming ('thinking');
• actief experimenteren ('doing').

De fasen volgen elkaar logisch op: als je iets meemaakt (ervaring) is het belangrijk daarna je ervaringen te overdenken (reflectie) en te veralgemeniseren (begripsvorming). Je kunt vervolgens een aanpak bedenken waarmee je een vergelijkbare gebeurtenis tegemoet kan treden (experimenteren). Als je die nieuwe aanpak, dat geleerde gedrag, daadwerkelijk gebruikt doe je weer nieuwe ervaringen op (concrete ervaring) waarover je weer kan nadenken (reflectie), zodat je nieuwe inzichten krijgt (begripsvorming).

Op grond van het model is het mogelijk allerlei verschillende leerervaringen te ordenen en het leren te structureren. De vier fasen herhalen zich volgens Kolb voortdurend in deze volgorde. De vier leerfasen zijn gecombineerd tot vier leerstijlen:

• de dromer: concreet ervaren & Waarnemen en overdenken;
• de denker: waarnemen en overdenken & Abstracte begripsvorming;
• de beslisser: abstracte begripsvorming & Actief experimenteren;
• de doener: actief experimenteren & Concreet ervaren.

Voorkeursleren

Iedereen heeft zijn eigen voorkeursstijl waarmee hij het liefst begint en waaraan hij de meeste tijd besteedt. Het is dan ook niet nodig om een leerproces altijd te beginnen met een concrete ervaring (bovenaan de cirkel). Het is mogelijk de leerfasen in een andere volgorde te doorlopen, of een fase over te slaan. Het is volgens Kolb wel zo dat het leerrendement daalt, wanneer fasen worden overgeslagen of te snel doorlopen. Voor maximaal effectief leren is het dus belangrijk om alle fasen van het leerproces te doorlopen.

Kolb pleit er voor om extra aandacht te besteden aan de leeractiviteiten waarin je je minder goed in thuis voelt. Vanuit je voorkeursleerstijl ontwikkel je ook de andere leerstijlen ontwikkeld.

Kenmerken

De vier leerstijlen worden als volgt getypeerd:

• de doener steekt graag de handen uit de mouwen en pakt ideeën van anderen op. Hij wil graag een directe ervaring opdoen, lost een probleem op en springt in het diepe met een uitdagende taak;
• de dromer maakt vooraf een plan en neemt de tijd voor lastige beslissingen. Hij bekijkt de zaak van verschillende kanten en neemt de tijd om zijn ervaringen over te denken;
• de denker bestudeert theoretische concepten, modellen en systemen. De denker zoekt verbanden en is verklarend zoekend. Hij zoekt naar gestructureerde leermiddelen;
• de beslisser richt zich op praktische zaken en heeft minder aandacht voor mensen en relaties. Hij  zoekt naar verbanden tussen de leerstof en de praktijk.
   

Je kunt inzicht in de leerstijlen ook toepassen in de organisatie van je lessen. Cultuureducatie past er goed in, je maakt je lessen afwisselender en je  vergroot het leerrendemendvergrootIn deze tijd van opbrengstgericht werken is dat een groot goed!

Test je eigen leerstijl

Je kunt online een korte leerstijlentest doen of een iets uitgebreider leerstijlentest.